ไฮไลท์ “ทำบุญวันออกพรรษา” ทั่วไทย

ขบวนแห่วัฒนธรรมในเทศกาลลอยผาสาด

ที่ จ.นครพนม มี “ประเพณีไหลเรือไฟ” เป็นประเพณีลอยกระทงตามแบบอีสานจะจัดขึ้นในเทศกาลออกพรรษา เพื่อบูชาพระพุทธเจ้าในวันที่พระพุทธเจ้าเสด็จลงมาจากสวรรค์ และยังเป็นการแสดงความเคารพต่อพญานาคที่สถิตอยู่ในลำน้ำโขง เรือไฟคือเรือที่ทำด้วยท่อนกล้วยและไม้ไผ่ ข้างในบรรจุขนม ข้าวต้มผัด หรือสิ่งที่ต้องการบริจาคทาน ข้างนอกเรือมีดอกไม้ ธูปเทียน ตะเกียง ขี้ไต้ สำหรับจุดให้สว่างไสวในยามค่ำคืนก่อนจะปล่อยเรือไฟ สำหรับปีนี้ งานไหลเรือไฟจัดขึ้นบริเวณริมแม่น้ำโขงเทศบาลเมืองนครพนม โดยภายในงานจะมีพิธีอัญเชิญไฟพระฤกษ์ การประกวดเรือไฟ การลอยกระทงสาย เป็นต้น

ผาสาดที่ใช้ลอยสะเดาะเคราะห์เสริมชะตา
ที่ อ.เชียงคาน จ.เลย ก็มี “ประเพณีลอยผาสาด” ซึ่งเป็นประเพณีดั้งเดิมของชาวเชียงคาน เป็นพิธีสะเดาะเคราะห์ เสริมดวงชะตา และระลึกถึงบุญคุณของลำน้ำโขง โดยผาสาดนี้มีลักษณะคล้ายกระทง ตกแต่งด้วยดอกผึ้งเทียน ดอกไม้ ของคาวหวาน นำลงไปลอยในน้ำโขงเพื่อนำสิ่งโชคร้ายปล่อยไป สำหรับปีนี้ งานลอยผาสาดจะจัดขึ้นบริเวณหน้าที่ว่าการอำเภอเชียงคาน โดยมีกิจกรรมต่างๆ ทั้งลอยผาสาด แห่ปราสาทผึ้ง การไหลเรือไฟ แข่งขันเรือยาว และการแสดงศิลปวัฒนธรรมพื้นบ้าน

ขบวนไหลเรือไฟ ที่เชียงคาน จ.เลย

ภาคกลาง ตักบาตรเทโว-รับบัวโยนบัว

สำหรับในภาคกลาง ประเพณีที่นับว่าเป็นที่รู้จักกันมากก็คือ “ประเพณีตักบาตรเทโว” ที่ จัดขึ้น ณ วัดสังกัสรัตนคีรี จ.อุทัยธานี ตามความเชื่อที่ว่า พระพุทธเจ้าจะเสด็จลงมายังโลกมนุษย์ ภายหลังขึ้นไปจำพรรษาบนสวรรค์ โดยเสด็จลงมาทางบันไดทิพย์ ซึ่งที่วัดสังกัสรัตนคีรี มีบันไดทอดยาวลงมาจากยอดเขาสะแกกรังลงมาสู่เบื้องล่างรวม 499 ขั้น ที่ถือว่าเป็นบันไดจากสรวงสวรรค์

ประเพณีตักบาตรเทโวจะจัดขึ้นในวันแรม 1 และ 2 ค่ำเดือน 11 ซึ่งในปีนี้ตรงกับวันที่ 20-21 ต.ค. ในวันตักบาตรเทโวนั้นพระสงฆ์จำนวน 500 รูป จะเดินลงมาจากยอดเขาสะแกกรังโดยที่ต้นขบวนนั้นนำด้วยพระพุทธรูปปางเสด็จลงจากดาวดึงส์ และผู้ที่แต่งตัวเป็นพระอินทร์ พรหม และเทวดา เมื่อขบวนลงมาถึงลานวัดสังกัสรัตนคีรีที่เชิงเขา ประชาชนที่มาเข้าร่วมพิธีกันอย่างเนืองแน่นก็จะพากันใส่บาตรด้วยข้าวสารอาหารแห้งและข้าวต้มลูกโยน

ประเพณีตักบาตรเทโว ที่ จ.อุทัยธานี

ส่วนที่ อ.บางพลี จ.สมุทรปราการ มี “ประเพณีรับบัวโยนบัว” ที่สืบทอดกันมายาวนานของชาวบางพลี จัดขึ้นเป็นประจำทุกปี ในวันขึ้น 13 ค่ำ เดือน 11 และช่วงเช้าตรู่ของวันขึ้น 14 ค่ำ เดือน 11 สำหรับในปีนี้จะมีการจัดขบวนแห่ทางเรือของหลวงพ่อโต วัดบางพลีใหญ่ใน เพื่อให้ผู้คนสักการะบูชาด้วยดอกบัว ซึ่งจะเป็นการโยนดอกบัวลงในเรือขบวนแห่พระพุทธรูปจำลองของหลวงพ่อโต และในขณะเดียวกันชาวบางพลีก็จะโยนบัวให้กับคนต่างบ้านที่พายเรือมาเที่ยวด้วย เพื่อเป็นการทำบุญร่วมกัน

ประเพณีรับบัวโยนบัว ที่ จ.สมุทรปราการ

ภาคใต้ ขึ้นโขนชิงธง-แข่งโพนลากพระ

ส่วนของภาคใต้นั้น ในช่วงเทศกาลออกพรรษาก็จะนิยมจัดการแข่งเรือขึ้น ซึ่งมักจะพ่วงประเพณีแห่พระและแข่งเรือ เช่นที่ อ.หลังสวน จ.ชุมพร “ประเพณีแห่พระแข่งเรือขึ้นโขนชิงธง” ซึ่งในปีนี้ งานจะจัดขึ้นบริเวณลุ่มน้ำหลังสวน เป็นงานประเพณีเก่าแก่ของ อ.หลังสวน ที่มีมานานกว่า 100 ปี โดยมีความเชื่อว่า เป็นวันที่พระพุทธเจ้าได้เสด็จกลับมาจากสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ลงมาสู่เมืองสังกัสสะในชมพูทวีป พุทธศาสนิกชนจึงเดินทางไปรับเสด็จเป็นจำนวนมาก ซึ่งการเดินทางที่สะดวกในสมัยนั้นคือทางน้ำ จึงมีโอกาสได้พบปะสังสรรค์กัน และต่อมาจึงเกิดเป็นประเพณีแห่พระแข่งเรือขึ้น

แข่งเรือขึ้นโขนชิงธง ณ ลุ่มน้ำหลังสวน จ.ชุมพร

การขึ้นโขนชิงธงแตกต่างจากการแข่งเรือที่อื่นๆ คือ การแข่งขันเรือยาวโดยทั่วๆ ไปจะเป็นแข่งขันกันด้วยความเร็ว เรือลำใดพายเข้าเส้นชัยก่อนก็จะเป็นฝ่ายชนะ แต่การแข่งเรือยาวของชาวลุ่มน้ำหลังสวนนั้น นอกจากจะใช้ความเร็วเป็นเครื่องประกอบแล้ว สิ่งสำคัญที่แตกต่างจากการแข่งขันในถิ่นอื่นๆ ก็คือ การขึ้นโขนชิงธง เมื่อเรือถึงช่วงสุดท้าย นายหัวเรือก็จะโยนไม้พายทิ้งเพื่อจะขึ้นไปชักธง ผู้ที่ชิงได้ก่อนถือว่าเป็นผู้ชนะ

ขึ้นโขนชิงธงในช่วงสุดท้ายก่อนเข้าเส้นชัย

อีกประเพณีหนึ่งที่นิยมทำกันในภาคใต้ช่วงเดือน 11 ก็คือ ประเพณีลากพระ ซึ่งการลากพระนั้นมีอยู่ 2 ลักษณะ ตามความเหมาะสมในแต่ละพื้นที่ คือ ลากพระทางบกและลากพระทางน้ำ สำหรับที่ จ.พัทลุง เป็นการลากพระทางบก ซึ่งจะมีการตีโพน (กลอง) เพื่อควบคุมจังหวะในการลากพระ ขบวนพระลากของแต่ละวัดก็จะมีผู้ตีโพนอยู่บนขบวน และเมื่อผ่านวัดต่างๆ ก็จะมีการตีโพนท้าทายกัน ทำให้มีการแข่งขันตีโพนเกิดขึ้น จนเกิดเป็น “ประเพณีแข่งโพนลากพระ

การแข่งขันตีโพนในงานแข่งโพนลากพระ จ.พัทลุง

ในปีนี้ งานแข่งโพนลากพระจะจัดขึ้นบริเวณหน้าสำนักงานเทศบาลเมืองพัทลุง ภายในงานก็จะมีกิจกรรมประเพณีลากพระหรือชักพระ การตีโพนลากพระ การแข่งขันตีโพนชิงถ้วยพระราชทานสมเด็จพระเทพฯ พิธีตักบาตรเทโว การแสดงพื้นบ้าน ขบวนแห่เรือพระ และการประกวดธิดาโพน

งานทำบุญวันออกพรรษาของแต่ละพื้นที่นั้นก็ต่างมีเอกลักษณ์ของตัวเอง ซึ่งนอกจากจะเป็นการทำบุญในวันพระใหญ่ เพื่อให้เป็นสิริมงคลกับตัวเองและคนรอบข้างแล้ว ก็ยังเป็นการสืบสานประเพณีที่ดีงามของท้องถิ่น และยังถือเป็นกิจกรรมสนุกสนานที่มีผู้คนมารวมตัวกัน สร้างความสมัครสมานสามัคคีได้เป็นอย่างดี